Pisarz naiwny i sentymentalny

Autor książki: Orhan Pamuk
Rodzaj: Zbiór esejów
Język: angielski, przeł. Tomasz Kunz
Stron: 180
Wydawca: Wydawnictwo Literackie


Książki o książkach, pisaniu czy o czytaniu stanowią spory odsetek na wydawniczym rynku, jednak nie zawsze są doceniane przez pozaakademickich czytelników. Przeraża nas ich metakrytyczny charakter, który dla wielu jest wyłącznie rozważaniami teoretycznymi nad poszczególnymi narzędziami (zespołem narzędzi), którymi operują autorzy podczas aktu kreowania dzieł literackich. W 2009 roku Orhan Pamuk wygłosił cykl wykładów dotyczący zagadnień, o których przed chwilą wspomniałem. Całość, opatrzona ponadto końcowym komentarzem autora została zebrana w książkę o książkach pt. Pisarz naiwny i sentymentalny, na której przykładzie chciałbym pokazać, że… … słowo esej, brzmiące groźnie, wywołujące przeróżne skojarzenia, w przypadku lektury teoretyczno-biograficznych rozważań Pamuka stanie się pojęciem, z którym zaprzyjaźnimy się z wielką przyjemnością. Bowiem na prawie 200 stronach ten turecki pisarz – istotnie – snuje refleksję dotyczącą aktu pisania, jego źródła, przebiegu i końcowego etapu, lecz przy tym wszystkim stara się patrzeć na pisanie z perspektywy czytelnika i jego oczekiwań. Na czym polega różnica między pisarzem naiwnym a pisarzem sentymentalnym? Jakie cechy posiada czytelnik naiwny a jakie sentymentalny? Dlaczego powieść jest jak muzeum i jak się to ma do książki Muzeum Niewinności autorstwa Pamuka? Co zachwyca go w Annie Kareninie? Sześć esejów, które pozwolą nam zrozumieć, jak Pamuk rozumie pisanie powieści, na co zwraca szczególną uwagę, jak tworzy swoich bohaterów, jest napisanych innym językiem niż jego powieści, co nie znaczy, że gorszym. Autor sam podkreślił, że tym razem był obligatoryjnie związany z czasem (ilością stron) i musiał skondensować to, co błądziło w jego głowie. Efekt tych rozmyślań jest silnie sugestywny, Pamuk między teoretyczne rozważania, wplata historie z własnego życia, nieraz zabawne anegdoty, pozwalające zrozumieć trudne do zdefiniowania rzeczy, takie jak fabuła, konstrukcja postaci, etc. Najbardziej jednak cieszy fakt, że w tej całej intelektualno-tekstualnej przygodzie, mającej na celu przybliżyć sporą dawkę zagadnień, nad którymi od wielu lat pochylają się literaturoznawcy, Pamuk nie przestaje być prostym czytelnikiem i zarazem uważnym obserwatorem rzeczywistości. Ma świadomość, że najlepszym sposobem na wyrażenie trudnego jest ujęcie go w proste i klarowne słowa. Czytelnicy autora książek takich jak Śnieg, Biały Zamek, Nazywam się Czerwień z pewnością docenią tę pozycję, ponieważ rzuca ona nowe światło na jego dotychczasowe książki, wyjaśnia nurtujące przez wiele lat pytania, jednak należy pamiętać, że jest to utwór skierowany dla każdego, kto pragnie się dowiedzieć, co pisarze czują podczas tworzenia powieści. Rzeczą istotną, o której nie sposób nie wspomnieć, jest to, że Orhan Pamuk przybliża nam myślenie o powieści niekoniecznie kategoriami Zachodu, jak ma to miejsce odkąd tylko pojawiła się, ale pokazuje jego – turecki – punkt widzenia, będący próbą zrekonstruowania ideologicznych przesłanek do powstania powieści i jej rodzajów tam, gdzie goniło się za tym, co „zachodnie”, „nowoczesne”, „lepsze”. Pisarz naiwny i sentymentalny w moim odczuciu może przełamać uprzedzenia do tekstów metakrytycznych ze względu na jasno wyrażone, lecz nadal (a może dzięki temu?) interesujące rozważania, klarowny język i biograficzne wątki, które sprawiają, że książkę o książkach czyta się jak dobrą… powieść. Gorąco zachęcam do zapoznania się z tą pozycją.




Płeć: mężczyzna
Ocena: 4.5
Liczba komentarzy: 6    
Data dodania: 03.06.2013r.

1     

Fereba Użytkownik 06 06 2013 (13:10:45)

Użytkownik ocenił pracę na 4

Treść w porządku :) Tekst jest ciekawy, obiektywny (a to w recenzji ważne). Jedyne "ale" to czasami zbyt długie zdania, które przeszkadzały mi w odbiorze całości. Szczególnie wtedy, gdy jedno zdanie było całym akapitem.

Ciekawie wprowadzasz czytelnika w genezę książki, zwracasz uwagę na szczegóły procesu tworzenia książki z perspektywy autora.

Jeśli tylko znajdę tę pozycję w księgarni, pewnie zatrzymam się przy niej na dłużej :)

amymone Użytkownik wpmt 04 06 2013 (17:18:10)

Użytkownik ocenił pracę na 4

Cześć!
Mam przeczucie, że napisał to pewien Tomak, ale może się mylę! Kilka kwestii formalnych, które, o ile się ze mną zgodzisz, zostaną edytowane.
Na początek nie mą przecinka przed "a", kiedy zestawiać coś ze sobą, tak, jak nie ma przecinka w tytule "Między ustami a brzegiem pucharu":
Jakie cechy posiada czytelnik naiwny, a jakie sentymentalny?

Tworzysz bardzo długie zdania, zdarza się, że ich długość pokrywa się z długością akapitu, dlatego musisz uważać, bo bardzo łatwo się pogubić. W tym przypadku do tego nie doszło, ale i tak brzmi topornie i wymaga kilkakrotnej lektury:
Sześć esejów, które pozwolą nam zrozumieć, jak Pamuk rozumie pisanie powieści, na co zwraca szczególną uwagę, jak tworzy swoich bohaterów, jest napisanych innym językiem niż jego powieści, co nie znaczy, że gorszym

Zobligować, inaczej zobowiązać kogoś do czegoś, ewentualnie zobligować siebie do czegoś - inaczej użyte nie pasuje.
Autor sam podkreślił, że tym razem był zobligowany czasem

do każdego?
utwór skierowany dla każdego

Powtórzenie powieść i - mała uwaga - powieść pojawiła się, załóżmy, w oświeceniu, wtedy nie było mowy o myśleniu o niej w zachodnich kryteriach:
myślenie o powieści niekoniecznie kategoriami Zachodu, jak ma to miejsce odkąd tylko pojawiła się powieść


To są moje uwagi, do których, proszę, odnieś się, bo mimo że w żaden sposób nie wpływają na ogólną ocenę, to czekają na poprawę lub konfrontację.

Twój styl określiłabym jako zachowawczy, wstrzemięźliwy i poprawny. W żaden sposób nie zaskakuje, ale jest przyjemny i nienaganny, przez to skupiamy się nie na nim a na treści, czyli też dobrze.

Eseje mają to do siebie, że mają prawo mieć charakter anegdotyczny i personalny. Przedstawiasz nam Pamuka-pisarza i Pamuka-eseistę i jest to bardzo ciekawa biegunowość. Ponadto stawiasz pytania, na które znajdziemy odpowiedź w tekście, więc tym bardziej zachęcasz.

Jest to książka nie tylko kierowana do fanów Pamuka, których jest całe mnóstwo, ale także do każdego, kto interesuje się literaturą i gatunkiem, jakim jest esej.

Starasz się przedstawić każdy poziom książki, różne jej aspekty, robisz to w sposób delikatny - jedynie sugerujesz, co może ująć, ale zabrakło mi wskazania na ciemną stronę mocy. Czytałam Pamuka i przypuszczam, że jednak jest coś, co może się w nim nie podobać.

I, właśnie!, jest to twórca z kręgu kulturowego, który rzadko poddawany jest recepcji i to tym bardziej intryguje - co widzisz w literaturze człowiek-pisarz z marginesu (literacko-kulturowego)?

Zręczny, wnikliwi tekst, napisany językiem, który mnie nie zachwyca, ale jest bardzo utylitarny. Dlatego 4 z dużym plusem, czyli bardzo dobrze!

amymone Użytkownik wpmt 04 06 2013 (17:21:29)
Zakradły się literówki, przepraszam! Mam nadzieję, że nie przeszkodziły w odbiorze.

aubrey Użytkownik wpmt 04 06 2013 (22:29:51)
Dziękuję serdecznie za taką wnikliwą analizę mojego tekstu. Problem długich zdań ciągnie się za mną odkąd tylko pamiętam, ale(!) staram się nad tym pracować ;)

Odniosę się jedynie jeszcze do kwestii powieści. Chodziło mi o to, że powieść powstała gdzieś tam w oświeceniu i siłą rzeczy została zaabsorbowana przez nasz krąg kulturowy, przez co jej charakter został podporządkowany kategoriom Zachodu. Pamuk natomiast rzuca światło na sprawę powieści tureckiej i ogólnie: z kręgu kultury islamskiej. Stąd pojawiła się w moim tekście myśl o powieści jako 'materii' wytworzonej przez Zachód, przyswojonej przez Zachód i starającej się nie wyjść poza to, co myślał o niej Zachód.

Pamuka kupuję całego. Przynajmniej na tę chwilę ;)

Jeszcze raz, dzięki!

Dawied Użytkownik wpmt 03 06 2013 (20:13:47)

Użytkownik ocenił pracę na 5

Ciekawa recenzja, napisana w bardzo przejrzysty i jasny sposób, próbująca uchwycić to, co dla tego typu książek jest najważniejsze. Jestem zaciekawiony i pewnie przy najbliższej okazji rozejrzę się za nią. Pozdrawiam

illusion_and_dream Użytkownik wpmt 03 06 2013 (18:41:40)

Użytkownik ocenił pracę na 5

Ktoś wspomniał mi o tej książce zaledwie parę dni temu, ale dopiero teraz widzę dlaczego warto po nią sięgnąć. Między nami, autor recenzji styl pisania i gdyby on towarzyszył informowaniu o najlepszych książkach, mógłby zmienić świat ;)


Musisz się zalogować aby móc pisać komentarze.

Znak Fabryka Słów Media Rodzina Iskry Purpose Akcent Jaguar W.A.B. Telbit Radwan Piąty Peron WSQN Replika E-tekst Piórem Feniksa Edupedia Audiobook Złote myśli

Statystyki: Wiersze: 9701 | Proza: 2330 | Publicystyka: 721 | Komentarze: 68308 | Użytkownicy: 12452
Online(32): 32 gości i 0 zarejestrowanych: