Korpus Ochrony Pogranicza cz. II - lata 1924-1929

Formowanie Korpusu Ochrony Pogranicza rozpoczęto w roku 1924. Wskutek porozumienia pomiędzy MSW (Ministerstwo Spraw Wewnętrznych) i MSWoj. (Ministerstwo Spraw Wojskowych) korpus formowano w trzech etapach:

*pierwszy etap do końca 1924,
*drugi etap do 1 kwietnia 1925,
*trzeci etap do 1 kwietnia 1926.

Służbę w KOP mogli pełnić jedynie żołnierze poddani selekcji, np: do korpusu kierowano głównie młodszych oficerów o ukształtowanej osobowości i poglądach politycznych oraz z silnym poczuciem narodowym. Podobne kryteria przyjęto także w stosunku do podoficerów zawodowych. Jeżeli chodzi o szeregowców, to kryteria były znacznie ostrzejsze, np: każdy szeregowiec musiał być narodowości polskiej, unikano też wcielania robotników z wielkich ośrodków miejskich. Za dobór poborowych do korpusu odpowiedzialne były Powiatowe Komendy Uzupełnień. Wyselekcjonowanych poborowych kierowano na przeszkolenie do pułków wojsk operacyjnych (szkolenie trwało pół roku dla piechoty, zaś dla kawalerii - rok). Następnie przeszkoleni żołnierze trafiali do oddziałów KOPu będąc jednocześnie wpisani do ewidencji pułków, w których się szkolili.

Struktura organizacyjna korpusu oparta została na modelu brygadowym. Podstawową jednostką taktyczną KOPu był batalion graniczny. Składał się z czterech kompanii piechoty, drużyny dowódcy batalionu i plutonu łączności. Etatowo batalion graniczny tworzyło 828 żołnierzy (25 oficerów, 200 podoficerów oraz 603 żołnierzy). Uzbrojenie takiego batalionu składało się z: 2 CKM-ów, 48 RKM-ów, 48 garłaczy, 439 kb, 280 kbk, 32 pistoletów.
Niestety taki batalion posiadał małe zdolności manewrowe, na jego stanie było 15 wozów taborowych, 1 motocykl oraz 7 rowerów. Aby zwiększyć możliwości manewrowe, bataliony graniczne łączono ze szwadronami kawalerii. Szwadron kawalerii składał się z czterech plutonów oraz drużyny dowódcy szwadronu. Według etatu szwadron liczył 87 kawalerzystów (3 oficerów, 19 podoficerów oraz 65 ułanów). Siłę ognia szwadronu stanowiły: 77 kb, 7 pistoletów oraz 82 szable. Brygady ochrony pogranicza nie miały takich samych ilości batalionów i szwadronów. Ich liczba zależała od długości odcinka granicy, którego ochraniała dana brygada.

Jednostki KOPu ugrupowane były w trzy rzuty. Pierwszy rzut stanowiły strażnice (18 żołnierzy), drugi rzut odwody kompanijne (w sile plutonu) oraz trzeci rzut w sile plutonu ckm, stacjonującego w miejscu postoju dowództwa danego batalionu.

Podstawowym typem karabinu (najczęściej używanym w korpusie) był francuski kb Lebel wz. 86/93 z zapasem amunicji na cztery dni. Dodatkowo batalion uzbrojony był w 2 CKM-y typu Hotchkiss na pluton ckm, 12 RKM-ów typu Chauchat na kompanię oraz około 2500 granatów ręcznych. Szwadrony kawalerii zostały wyposażone w kbk, szable oraz po jednym granacie zaczepnym na ułana.
W latach 1924-29 nazwy poszczególnych brygad, batalionów oraz szwadronów składały się tylko i wyłącznie z numerów np. 1 brygada Ochrony Pogranicza, 2 batalion Ochrony Pogranicza etc.

W pierwszym etapie formowania do KOP skierowano 305 oficerów, 854 podoficerów zawodowych oraz 7994 podoficerów i szeregowych. Z tych sił na terenach Okręgów Korpusów (OK) I Warszawa, II Lublin, III Grodno, VI Lwów, i IX Brześc zaczęto formowac poszczególne jednostki, które były przewidziane na pierwszy etap formowania. Pod koniec roku 1924 sformowano 1. Brygadę KOP w składzie: 2. Baon (Batalion) Graniczny "Bereźne", 3. Baon Graniczny "Hoszcza", 4. Baon Graniczny "Dederkały", 3. Szwadron "Dederkały", 4. Szwadron "Niewirków" oraz 5. Szwadron "Żurno", formował OK II Lublin. Docelowo brygada operowała na Wołyniu, ochraniając pas o długości 280 km. Dowódcą 1. Brygady KOP został płk Stanisław Powroźnicki a sztab brygady stacjonował w Zdołbunowie. 2. oraz 3. Brygade KOP formowały OK I Warszawa, OK III Grodno oraz OK IX Brześc. W skład 2. Brygady wchodziły: 6. Baon Graniczny "Iwieniec", 8. Baon Graniczny "Stołpce", 9. Baon Graniczny "Kleck", 2. Szwadron "Iwieniec", 9. Szwadron "Stołpce" oraz 10. Szwadron "Radziwiłłmonty". Brygada działała na terenie województwa nowogródzkiego i ochraniała pas o długości 162 km. Sztab 2. Brygady mieścił się w Baranowiczach, a na jej dowódcę mianowano płk Józefa Olszynę-Wilczyńskiego. 3. Brygada KOP składała się z 1. Baonu Granicznego "Budsław", 5. Baonu Granicznego "Łużki", 7. Baonu Granicznego "Podświle", 10. Baonu Granicznego "Krasne", 1. Szwadronu "Budsław", 6. Szwadronu "Łużki", 7. Szwadronu "Podświle" i 8. Szwadronu "Krasne". Siły te rozlokowane były na Wileńszczyźnie. Pas ochraniany przez brygadę miał 344 km. Sztab brygady kwaterował w Wilejce, a jej dowódcą został płk Kazimierz Rumsza.

W drugim etapie formowania utworzono kolejne dwie brygady. 4. Brygada KOP w składzie: 12. Baon Graniczny "Skałat", 13. Baon Graniczny "Kopyczyńce", 14. Baon Graniczny "Borszczów", 12. szwadron "Koszlaki", 13. Szwadron "Czortków", 14. Szwadron "Zaleszczyki"; rozwinęła się ona na terenach województwa tarnopolskiego. Pas ochraniany przez tą brygadę liczył sobie 342 km długosci. Sztab brygady miescił się w mieście Czortków, a jej dowódcą został płk Włodzimierz Maxymowicz-Raczyński. W skład 5. Brygady KOP wchodziły: 15. Baon Graniczny "Ludwikowo", 16. Baon Graniczny "Sienkiewicze", 17. Baon Graniczny "Dawidgródek", 18. Baon Graniczny "Rokitno", 15. Szwadron "Hancewicze", 16. Szwadron "Lenin" i 17. Szwadron "Rokitno". Brygada operowała na polesiu ochraniając pas o długości 445 km. Sztab brygady ulokował się w Łachwie, a pierwszym dowódcą został płk stefan Wrzaliński. Ponadto sformowano 19. i 20. Baon oraz 18., 19. i 20. Szwadron, które to znalazły się na linii odwodów sformowanych juz brygad. Z tych odwodów sformowano później 6. Brygadę KOP.

Jednostki Korpusu Ochrony Pogranicza sformowane w dwóch pierwszych etapach liczyły 17844 żołnierzy (613 oficerów, 5 chorążych, 1562 podoficerów zawodowych, 1299 podoficerów nadterminowych oraz 14365 podoficerów i szeregowców służby zasadniczej).

W trzecim etapie formowania Korpusu Ochrony Pogranicza sformowano 6. Brygadę KOP. W skład tej brygady weszły: 19. Baon Graniczny "Słobódka", 20. Baon Graniczny "Nowe Święciany", 21. Baon Graniczny "Niemenczyn", 22. Baon Graniczny "Nowe Troki", 23. Baon Graniczny "Orany", 24. Baon Graniczny "Sejny", 18. Szwadron, 19. Szwadron i 20. Szwadron. Brygada ochraniała granicę z Łotwą i Litwą w pasie równym 583 km. Sztab brygady stacjonował w Wilnie, natomiast dowódcą brygady został płk Stefan Pasławski. Dodatkowo w roku 1926 z powodu braku podoficerów zorganizowano w ramach korpusu Szkołę Podoficerów Zawodowych Piechoty KOP w Ostrogu. Również do końca 1926 roku przy każdej z powstałych brygad utworzono Szkoły Podoficerów Piezawodowych Piechoty KOP. Utworzono także Szkołę Podoficerów Pawodowych Kawalerii KOP.

W marcu roku 1927 wprowadzono nowe etaty batalionu KOP oraz oddano 6. Brygadzie jednostki będące dotychczasowymi odwodami. Działania te doprowadziły do konieczności dalszej rozbudowy KOPu. W sierpniu roku 1927 MSWoj. wydało wytyczne dotyczące tworzenia 5 Baonów odwodowych w ramach czwartego (ostatniego) etapu formowania Korpusu Ochrony Pogranicz. Jednocześnie dowództwo KOPu przeorganizowało 3. i 6. Brygadę, tworząc w każdej z nich Półbrygadę. Sformowane w ten sposób Półbrygady otrzymały numery swoich Brygad, tj. 3. i 6. Na dowódcę 3. Półbrygady KOP mianowany został ppłk SG Mikołaj Bołtuć, zaś 6. Półbrygadą KOP dowodził ppł SG Władysław Kaliński.


Słowniczek:

CKM - ciężki karabin maszynowy
RKM - ręczny karabin maszynowy
kb - karabin
kbk - karabinek
SG - Sztab Generalny
płk - pułkownik
ppłk - podpułkownik

Ocena: 5
Liczba komentarzy: 4    
Data dodania: 24.07.2009r.

Gladius 12 05 2012 (19:40:02)

Korpus Ochrony Pogranicza cz. II - lata 1924-1929

Niestety artykuł jest plagiatem treści zawartych w monografii Jerzego R.Prochwicza, Formacje Korpusu Ochrony Pogranicza w 1939 r, Warszawa 2003. Z tego też względu powinien być usunięty ponieważ zostały naruszone prawa autorskie!!!!!!!

Pestka 25 07 2009 (11:45:10)

Ogólnie rzecz biorąc tekst jest napisanie ciekawie i przede wszystkim przystępnie. Jasno obrazuje sytuację w jakiej powstawał korpus (…).Nie jest zawiły, stylistycznie również nie zauważyłam nic rażącego. Jeśli chodzi o powtórzenia w tekście tego typu to są one normalne. W wielu książkach historycznych i artykułach można to zaobserwować. Dla osób które nie mają bladego pojęcia o tym okresie, taki tekst byłby bardzo przydatny. Nie ma lania wody są tylko suche fakty.

Lvsjvsz 24 07 2009 (19:43:40)

Tylko, że w tego typu pracy słowa "batalion" nie zastapie niczym innym a dowódcy są podani są do brygad. A co do tej suchej formy mam nadzieję, że to komplement. Nigdy nie byłem literatem, zawsze walę "suchymi" faktami.

PookyFan 24 07 2009 (19:32:49)

Użytkownik ocenił pracę na 5
No, widać zdecydowane postępy. Zacznę jednak od wad: opuszczasz kropki w liczebnikach porządkowych, a było ich tu od groma, w dodatku zdarzają Ci się powtórzenia (np. dwa razy słowo "batalion" w odniesieniu do samej tej formacji, a potem w "dowódcy batalionu", zn. kto nim został). No ale zalet jest na szczęście więcej - mimo dość "suchej" formy przedstawienia faktów (których jest multum - normalnie lekcja historii ;p ) artykuł jest bardzo ciekawy, świetnie pokazuje ówczesny wygląd opisanych sił, w dodatku - jako część cyklu - daje obietnicę znacznie większej dawki informacji w kolejnych częściach. Postawię Ci piątkę - idziesz w dobrym kierunku, tylko pilnuj błędów na przyszłość. xP