Czy winą jest dążenie do prawdy?

Zagadnienie zawarte w tytule niniejszej rozprawki dotyczy wielu aspektów życia. Wielokrotnie spotkać się można z tak zwaną „winą niezawinioną” – motywem literackim wywodzącym się z antycznych sztuk tragicznych. Zbłądzenie bohaterów, z języka greckiego zwane hamartia, stało się motywem wielokrotnie powtarzanym w późniejszych wiekach. W poniższym wywodzie postaram się udowodnić, iż nie jest winą bohatera jego poszukiwanie prawdy.

Po raz pierwszy spotykamy się z tragicznym położeniem głównego bohatera w dramacie Sofoklesa pt. „Król Edyp”. Tytułowy monarcha postawiony został w sytuacji miedzy przysłowiowym młotem a kowadłem. Nad jego losem zawisło fatum, które sprawiało, że obojętnie, jakie kroki by podjął, to niezmiennie prowadziły one do jego zguby. Właśnie ów nieszczęsny los nakierował go na trudny wybór, pomiędzy dążeniem do prawy o jego pochodzeniu i przeznaczeniu, a zaniechaniem i dalszą egzystencją w poczuciu zakłamania. Edyp po trochu nieświadomie, a po części pchany własną pychą kieruje się stopniowo do rozwiązania zagadki. Ściąga w ten sposób na siebie i swoją rodzinę okrutne klęski. Pomimo usilnych próśb ze strony żony oraz poddanych ostatecznie świadomie podejmuje ryzyko. Gdy ostatecznie zrozumiał swój błąd było już za późno na jakiekolwiek kroki mogące poprawić jego sytuację. Edyp sam nakazując swoje wygnanie oraz przekłuwając sobie oczy ukarał się za grzech, jakim było kazirodztwo oraz ojcobójstwo. Na wygnanie udał się z wierną córką – Antygoną, która wspierała ojca w dalszym kontestowaniu nad beznadziejnością jego losów. Jednakże świadomość popełnionych zbrodni, ich ciągłe rozważanie nie doprowadziły Edypa do zupełnego obłędu. Uchroniły go przed samobójstwem lub tez inną formą nagłego końca żywota. Zmarł z rozpaczy nad bezsensem jego bytu, bowiem był pewien, iż jego życiem kieruje siła wyższa, która nie pozwoli mu na ponowne poczucie radości z życia.

Po raz kolejny z niewytłumaczalna dla bohatera siłą ścieramy się w polskiej produkcji filmowej „Jestem” z 2005 roku. Kundel – jedenastoletni chłopiec oddany pod opiekę domu dziecka nie radzi sobie z surowymi wymogami tejże placówki. Postanawia zbiec do matki. Oczekuje, że ta oczekuje jego powrotu i powita go z otwartymi ramionami. Kierując się marzeniami dzielnie i przede wszystkim błyskotliwie pokonuje trudy długiej drogi do rodzinnego miasta. Na miejscu niczym ciężki młot spada na niego przytłaczająca rzeczywistość. Oszukany przez wyobrażenia ściera się z realiami dorosłego życia. Matka okazuje się zapijaczoną prostytutka, absolutnie nieprzejmującą się losem syna. Obojętność i szyderstwo, na jakie natrafia nie wyprowadza go z równowagi. Wytrwale próbuje zrealizować swe pragnienia i odzyskać ciepło rodzinne. Kundel z ogromnym zaangażowaniem i polotem stara się wyciągnąć z matki prawdę o jej prawdziwych uczuciach. Natrafia jednak na niezrozumiałe dla niego twarde prawa slumsów. Po raz kolejny okrutne reguły, z którymi się spotyka zmuszają go do ucieczki.

Również Jacek Karczmarski w swoich autorskich kompozycjach, wielokrotnie poruszał tematykę srogiego losu. W poezji śpiewanej, którą uprawiał znaleźć można takie utwory jak „Nasza klasa”. Śpiewa w nim: „Ciężko sprostać takim czasom”. Opowiada o prywatnych tragediach bohaterów utworu. Przewijają się trudności finansowe, upadek zasad moralnych oraz śmierć. Nade wszystkim podmiot liryczny nie potrafi pogodzić się z upływem czasu, z dorastaniem. Poszukuje zatraconej młodości: „Nie wiem sam, co mi się marzy, jaka z gwiazd nade mną świeci./ Gdy wśród tych nieobcych twarzy szukam ciągle twarzy dzieci”. Podmiot nie potrafi zrozumieć siły kierującej takim stanem rzeczy.

Wszystkie przytoczone przeze mnie przykładu dowodzą istnienia niezbywalnych i wszechobecnych sił oraz praw wpływających na ludzkie życie. Antyczne fatum, współczesne „prawo ulicy” czy też upływ czasu kierują wielokrotnie poczynaniami bohaterów oraz ich „hamartią” – winą niezawiniona. Jednakże wiadomym jest, że tak uniwersalnych praw nie sposób uniknąć, co doprowadziło do konkretnych dramatów opisanych przeze mnie. Myślę, że te dowody wystarczą, by przekonać do mojej tezy dotyczącej niewinności bohaterów w poszukiwaniu prawdy.

Ocena: 4.5
Liczba komentarzy: 2    
Data dodania: 15.11.2008r.

Heko 16 02 2009 (23:12:07)

Użytkownik ocenił pracę na 4
Nie znalazłem żadnych błędów. Całkiem przyzwoicie.

Pcheła 15 11 2008 (20:23:06)

Bardzo dobra rozprawka. ;) Myślę, że na możliwości NIE, to trochę jednak za mało. Ale jest okej.